چرا در « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ »، از لفظ رحمن و رحیم استفاده شده، و از صفات دیگر استفاده نشده است؟

چرا در « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ »، از لفظ رحمن و رحیم

استفاده شده، و از صفات دیگر استفاده نشده است؟

رحمان از اسماء مختص به خداوند است، و در مورد غیر او به کار نمیرود

1. صفت «رحمان» اشاره به رحمت عام خداوند است که شامل؛ دوست و دشمن، مؤمن و کافر و… میباشد و همه بندگان از مواهب گوناگون حیات بهرهمندند.و صفت «رحیم» اشاره به رحمت خاص پروردگار است که ویژه بندگان مطیع، صالح و فرمانبردار است.

2. صفت «رحمان» در همه جای قرآن به صورت مطلق بیان شده است، که نشانه عمومیت است، در حالی که صفت «رحیم» گاهی به صورت مقید ذکر شده، که دلیل بر خصوصیت آن است.مانند: « هُوَ الَّذِی یُصَلِّی عَلَیْکُمْ وَمَلائِکَتُهُ لِیُخْرِجَکُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَکَانَ بِالْمُؤْمِنِینَ رَحِیمًا[1]؛ او کسى است که بر شما درود و رحمت مى فرستد، و فرشتگان او [نیز] براى شما تقاضاى رحمت مى کنند تا شما را از ظلمات [جهل و شرک گناه ] به سوى نور [ایمان و علم و تقوا] رهنمون گردد؛ او نسبت به مؤمنان همواره مهربان بوده است ! » و گاهی هم به صورت مطلق آمده، مانند: « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ »

در روایتی از امام صادق ـ علیه السّلام ـ آمده که فرمود: «خداوند معبود همه چیز است، نسبت به تمام مخلوقاتش رحمان و نسبت به خصوص مؤمنان رحیم است».[2]